شرح و تفسير پيوند مكتبى همان گونه كه از گفتار بالا روشن شد ، امام اين سخن را در پاسخ يكى از يارانش كه آرزوى حضور برادرش را در آن معركه داشت بيان كرد و به او فرمود : « آيا قلب و فكر و علاقهء برادرت با ماست ؟ ! » ( فقال له عليه السّلام : اهوى اخيك معنا ؟ ) « او در پاسخ عرض كرد : « آرى » ( فقال : نعم ) . امام فرمود : « او نيز به طور مسلّم در اين صحنه با ما بوده و حضور داشته است ! » ( فقد شهدنا ) . سپس افزود : « ( نه تنها او حضور داشته بلكه براى تو بگويم كه ) گروهى در اين لشكر ما حضور داشته‌اند كه هم اكنون در صلب پدران و رحم مادرانند ( هنوز متولّد نشده‌اند ) » ( و لقد شهدنا ! في عسكرنا هذا اقوام في اصلاب الرّجال و ارحام النّساء ) . « همان اقوامى كه زمانهاى آينده آنها را به وجود مىآورد و آشكار مىسازد و لشكر ايمان به وسيلهء آنها قوى و نيرومند مىشود ! » ( سيرعف بهم الزّمان ، و يقوى بهم الإيمان ) . آرى آنها كه در هر زمان و مكان در آيندهء دور و نزديك با ما پيوند مكتبى دارند ، همه جا با ما هستند هر چند تقدير الهى در ميان صفوف آنها در ظاهر جدايى افكند . ولى در عالم معنى همه با همند و در پيروزيها و بركات و حسنات الهى مشتركند . جملهء « سيرعف بهم الزّمان » ترجمهء تحت اللفظىاش چنين است : « زمان آنها را همانند خون رعاف « 1 » از بينى خود مىچكاند » اين تعبير ظاهرا اشاره به اين

--> ( 1 ) « رعاف » : خونى كه از بينى بيرون آيد . ( فرهنگ عميد )